شاعر و خواننده
1932-1973
1932-1973
اشاره: یازدهم سپتامبر 1973، سالگرد کودتای آمریکا علیه دولت دموکراتیک سالوادور آلنده است که کشور شیلی را همچون بسیاری دیگر از کشورهای آمریکای لاتین در این دوران به زیر سلطه نظامیان برد. ده سالی که
از این زمان در این قاره گذشت جز فقر و تخریب و فساد حاصلی برای قاره نداشت و بیهودگی نظریه اقتصاددانان لیبرال مکتب شیکاگو و تلاش نیروهای سیاسی و نظامی آمریکا برای حفاظت از سرمایه داری با سرکوب دولت دموکراتیک آلنده را نشان داد. ویکتور خارا، شاعر مردمی و انقلابی شیلیایی از جمله نخستین دستگیر شدگان در کودتا بود که پس از شکنجه ، در روزهای نخست کودتا به دست نظامیان به قتل رسید. در یادبود این شاعر انقلابی، انسان شناسی و فرهنگ، ویژه نامه ای را که دو تن از همکاران سایت در اختیار ما گذاشته اند منتشر می کند.
مقدمه
هنر متعهد، یاسر عزیزی*
"هنر متعهد" حوزهی معرفتی خاص هنر در قرن بیستم است. این شاخه از خوانش هنری که بیش از همه به نحلهی چپگرایی در ایدئولوژی سمت و سو دارد، در طول حیات خود به همین علت مورد حمله و استیضاح قرار گرفتهاست. چنین حملهای چه از سوی منتقدین راستگرا بی هیچ احتجاج منطقی و صرفا بر پایه نقدی ایدئولوژیک صورت پذیرفته باشد و چه از سوی متخصصین ناب هنری و زیبایی شناسان، بخش مهمی از کارپایهی نقد خود را بر نقد ایدئولوژیک کردن هنر قرار میدهد. پرواضح است که "هنر متعهد" میتواند از موضع حکومتهای ایدئولوژیک خواه چپگرا، یا غیر ِ چپگرا نیز مورد تأکید قرار گیرد، اما چنین تعهد هنری جدای از مفهوم جاری جهانی، بیشتر بر تعهد به قدرت و تقویت و تمکین پایههای دولتِِ حاکم معطوف است که با حقیقت تعهد هنری که همواره هنر را در برابر قدرت حاکم و در کنار تودههای مردم خواستهاست، تفاوت ماهوی دارد. ضمن پرهیز از این خلط مفهوم "هنر متعهد" که در پارهای گویشهای سیاسی، هنر وابسته را متعهد میخوانند، مختصراً به تشریح هنر متعهد میپردازیم.